لزوم کنشگری فعالانه نظام آموزشی ایران در عصر تحولات هوش مصنوعی

محمد هادی زاهدی عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی با بین اینکه با رشد شتابان تحولات فناوری، نظام‌های آموزشی جهانی به سرعت در حال بازتعریف قواعد خود برای همسویی با این تحولات هستند، بر لزوم متناسب سازی قوانین و مقررات آموزشی کشور تاکید کرد.

به گزارش روابط عمومی انجمن ملی هوش مصنوعی ایران؛

کارشناسان به صورت فزاینده بر اهمیت طراحی و پیاده‌سازی «سکو‌های مبتنی بر هوش‌مصنوعی» برای تسهیل و اثربخشی فرآیند یادگیری دانش‌آموزان و دانشجویان تأکید می‌کنند.

این ضرورت به‌ویژه در شرایط فعلی که فناوری‌های نوین به سرعت در حال گسترش هستند و چالش‌های جدی در حوزه آموزش ظهور کرده‌اند، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

هر فرد روش خاصی و ظرفیت و توانایی مشخصی برای یادگیری و کسب مهارت دارد؛ بنابراین، طراحی سکو‌های هوش‌مصنوعی می‌تواند با تحلیل داده‌ها و الگو‌های مختلف یادگیری، محتوای آموزشی را به صورت دقیق و متناسب با توانمندی‌های هر دانش‌آموز و دانشجو ارائه دهد.

این رویکرد نه تنها به تأمین نیاز‌های یادگیری کمک می‌کند، بلکه انگیزه یادگیری را نیز افزایش می‌دهد و کیفیت آموزش را بهبود می‌بخشد.

در حوزه هوش مصنوعی و سایر فناوری‌های نوظهور، این پایگاه‌ها به دلیل گستردگی پوشش و دقت بالای داده‌ها به‌عنوان منابع اصلی برای تحلیل وضعیت تولید علم، روندهای پژوهشی و شاخص‌های استنادی مورد استفاده قرار می‌گیرند. پژوهشگران و سیاست‌گذاران علمی معمولاً به گزارش‌های این پایگاه‌ها استناد می‌کنند تا تصویری جامع از جایگاه علمی محققان، مؤسسات و کشورها در تولید دانش و تأثیرگذاری علمی ترسیم کنند.

طراحی سکو‌های هوش مصنوعی با هدف برقراری عدالت 

با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در زمینه فناوری اطلاعات، چالش‌هایی مانند دسترسی نامتوازن به اینترنت و کیفیت شبک و نگرانی‌های مربوط به حفظ حریم خصوصی داده‌ها هنوز بر استفاده از هوش‌مصنوعی در آموزش سایه افکنده است، این در حالی است که طراحی سکو‌های هوش‌مصنوعی می‌تواند به برقراری دسترسی برابر برای همه کاربران به محتوای آموزشی کمک کند.

کارشناسان بر این باورند که این سکو‌ها می‌توانند روابط بین استادان و دانشجویان را تقویت کرده و فرصتی برای یادگیری عمیق‌تر و تعاملات بیشتر فراهم آورند.

به گفته متخصصان، راه‌اندازی سکو‌های مبتنی بر هوش‌مصنوعی به‌عنوان یکی از نیاز‌های اساسی آموزش امروز شناخته می‌شود. برای تحقق این هدف، توجه به مسائلی از قبیل سرمایه‌گذاری، آموزش استادان و معلمان و حفظ امنیت و حریم خصوصی داده‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.

سکو‌های هوشمند آموزشی: نیازمند اعتبار ۵۰ میلیارد تومانی 

تحلیل کارشناسان نشانگر این موضوع است که راه اندازی و توسعه سکو‌های مبتنی بر هوش‌مصنوعی در آموزش عالی ایران نیازمند حداقل اعتبار ۵۰ میلیارد تومانی است، اما بودجه فعلی دانشگاه‌ها عمدتا صرف هزینه‌های جاری و ارائه خدمات دانشجویی شده و جوابگوی قدم گذاشتن در مسیر درخشش جایگاه فناوری و نوآوری در شیوه‌های نوین آموزش نیست.

راه اندازی و توسعه سکو‌های هوش‌مصنوعی برای تولید محتوای هوشمند و طراحی سناریو‌های آموزشی یک نیاز مهم در نظام آموزشی کشور است و برای ارتقای کیفیت و مرتبط بودن محتوا باید دقت و صحت اطلاعات، احصای نیازها، تدوین شاخص‌ها و توجه به ملاحظات فرهنگی و اجتماعی است.

یادگیری خُرد و پیمانه‌ای؛ راهی به سوی آموزش مؤثرتر

محمدهادی زاهدی رئیس انجمن ملی هوش‌مصنوعی ایران در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، معتقد است که با توجه به توسعه روز افزون فناوری‌ها از جمله هوش‌مصنوعی و ضرورت متخصصان به یادگیری سریع در این عرصه، برگزاری دوره‌های کوتاه مدت پودمانی یا یادگیری پیمانه‌ای (Modular-learning) و یادگیری خُرد (Micro-learning) برای علاقه‌مندان با هدف افزایش مهارت‌های کاربردی ضرورت دارد.

کارشناسان حوزه آموزش معتقد هستند روش‌های آموزش پیمانه‌ای، مزایای زیادی برای یادگیری بهتر، مدیریت زمان و رسیدگی به نیاز‌های گوناگون یادگیرندگان دارد. برای تحقق باید موارد زیر رعایت شود:

الف) تقسیم محتوای آموزشی به بخش‌های کوچک‌تر و موضوعی با هدف یادگیری آسان‌تر و دقیق‌تر.

ب) عدم وابستگی هر پیمانه به ماژول و دوره‌های دیگر و طراحی آن به‌صورت مستقل که می‌تواند بدون نیاز به یادگیری سایر ماژول‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

ج) انعطاف‌پذیری، به این معناست که افراد می‌توانند با سرعت و اولویت‌بندی خودشان به مطالعه هر ماژول بپردازند و یادگیرندگان می‌توانند پورمان‌ها را بر اساس نیاز‌ها و علایق خود انتخاب کنند.

یادگیری خُرد شامل ویدیو‌های چند دقیقه‌ای، اینفوگرافیک و تمرین‌های تعاملی هستند. این روش برای افرادی موثر است که زمان بسیار محدودی برای یادگیری داشته باشند یا بخواهند هر مبحث را مرحله به مرحله با قطعات کوچک‌تر کسب کنند. این سبک یادگیری، روشی موثر در آموزش است که در عصر دیجیتال و برای مخاطبان با مشغله زیاد یا حوزه مشخص بسیار مؤثر است.

از جمله ویژگی‌های کلیدی این روش را می‌توان تمرکز بر محتوا‌های کوتاه و مختصر و متمرکز بر یک مفهوم یا مهارت خاص و همچنین استفاده از ابزار‌ها و رسانه‌های متنوع به شکل ویدئوها، اینفوگرافیک‌ها، آزمون‌های سریع دانست.

در عین حال امکان یادگیری در زمان‌های خالی یا در حین انجام فعالیت‌های روزانه و تکیه بر ابزار‌هایی مثل اپلیکیشن‌های آموزشی، سکو‌های برخط و حتی شبکه‌های اجتماعی از جمله ویژگی‌های این شکل از آموزش است.

دانشگاه هاروارد دوره‌های ۵۰CS در قالب پودمانی، امکان یادگیری گام‌به‌گام برنامه‌نویسی و هوش‌مصنوعی را فراهم کرده است و دراروپا نیز طرح EU’s Digital Education Action Plan (۲۰۲۳) در توسعه یادگیری خُرد با محوریت هوش‌مصنوعی تأکید دارد و سکویی مثل FutureLearn با همکاری دانشگاه‌هایی مانند Oxford، دوره‌های ۵-۱۰ دقیقه‌ای را برای مهارت‌های فنی ارائه می‌دهد.

زاهدی با بیان اینکه در حال حاضر برخی از دانشگاه‌ها به برگزاری دوره‌های پودمانی و یادگیری خُرد در عرصه‌های هوش‌مصنوعی مانند بینایی کامپیوتر، یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و رباتیک اقدام کرده‌اند، بر گسترش بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش‌مصنوعی در تولید محتوا‌های آموزشی هدفمند و موثر و حتی طراحی شیوه و سبک آموزش متناسب با نیاز‌های هر یادگیرنده تاکید کرد.

لینک خبر در خبرگزاری آنا

لینک خبر مرتبط